بهترین تریدرهای ایران

قرارداد برای اختلاف چیست؟

اگر طرفین روش ابلاغ را مشخص نکرده باشند تمامی ابلاغ ها باید از طریق دفتردادگاه صوت پذیرد.بهتر است که جهت جلوگیری از اطاله ابلاغ رای از طریق دفتر دادگاه ها، طرفین قرارداد روش ابلاغی را تعیین و مبنای ابلاغ تمامی آرای داوری قرار دهند.

حل و فصل اختلافات از طریق داوری ، میانجی گری و سازش

هراندازه که وکیل قراردادها در متن قرارداد دقت به خرج دهد، و تمامی حقوق و منافع طرفین را با در نظر گرفتن قاعده انصاف مراعات نماید.باز هم بروز اختلاف فی ما بین طرفین احتمالی است.همین احتمال موجب می شودکه وکیل قراردادها در قرارداد تنظیمی ساز وکاری را برای حل اختلافات فی مابین طرفین پیش بینی نماید.
برای رفع این اختلافات ، طرفین متوسل به روش های گوناگونی جهت حل اختلاف می شوند.از جمله:

مذاکره و توافق برروی اختلاف و سازش

در دعاوی قراردادی ، طرفین قراردادها ترجیح می دهند تا با یکدیگر مذاکره کنند و موارد اختلاف را با صلح و سازش حل و فصل نمایند.بهترین شیوه حل و فصل، مذاکره با حس نیت و تلاش در جهت رفع مشکلات و اختلافات است.

ارزش سازشی که طرفین در خارج از دادگاه انجام میدهند، مانند آرای قطعی دادگاه ها و آرای داوری است.دادگاه به این سازش، صحت گذارده و آن را مبنای حکم خود قرار می دهد.

میانجیگری

گاهی هرکدام از طرفین اصرار بر صحت برداشت خود و عدم درستی برداشت های طرف مقابل ، از توافقات و قراردادها و سایر موضوعات مورد اختلاف دارد.و چاره ای نیست که فرد یا هیات ثالثی در این خصوص ، نظر خود را بیان کند، تا بدون صدور رای و بدون اینکه نظر میانجیگر برای طرفین الزام آور باشد مورد ملاحظه ی طرفین جهت اتخاذ تصمیم قرار گیرد.
این شیوه، نظر فرد خارجی را در مورد اختلافات برای طرفین روشن میکند.و می تواند مبنای صلح و سازش طرفین اختلاف درخارج از دادگاه قرار گیرد.
میانجیگری در واقع نوعی داوری غیر الزام آور است .با این تفاوت که میانجی به عنوان فرد واسط،فقط به طرفین کمک می کند که زمینه های مناسب برای سازش و مصالحه را پیدا کنند. ولی در داوری غیرالزام آور ، داور مسئولیت یکی از طرفین و گاهی مقدار خسارت قابل پرداخت را به عنوان رای داور صادر و به طور مستقیم یا از طریق دادگاه به طرفین ابلاغ می کند.

میانجیگری اگر به تنظیم سازش نامه میان طرفین منجر نشود اثری بر آن مترتب نیست.

داوری

داوری یکی از راه حل های شناخته شده جهت حل و فصل اختلافات قراردادی است.که نقش ویژه ای در دستیابی به قضاوت های تخصصی و نیز سهولت مراجعه و کاهش زمان رسیدگی و صدور رای دارد.

قانون حاکم بر داوری

علاوه براینکه طرفین قرارداد می توانند قواعد و آئین حاکم بر داوری خود را تعیین کنند، در تعیین قانون حاکم بر داوری نیز میتوانند توافق نمایند.
اما سوال اینجاست که آیا طرفین قرارداد می توانند قانون حاکم بر داوری را به صورت جداگانه تعیین نمایند یا همان قواعد حاکم بر تعیین قانون حاکم بر قراردادها، در اینجا نیز حاکم است؟
در پاسخ به این پرسش باید ابتدائا انواع قوانین حاکم و قابل تعیین بر داوری را بیان نمود.
می توان چهاردسته قانون حاکم بر داوری را برشمرد:

  • قانون حاکم بر موافقت نامه داوری
  • قانون شکلی حاکم بر داوری
  • قانون حاکم بر ماهیت دعوی
  • قانون حاکم بر قواعد حل تعارض

آن چه معمول می باشد و وکیل قراردادها غالبا به آن توجه دارند ، قانون قرارداد برای اختلاف چیست؟ شکلی حاکم بر داوری و قانون حاکم بر ماهیت دعوی است.درخصوص تعیین قانون حاکم در این دو مورد،دو حالت متصور است.یا طرفین بر قوانین حاکم توافق نموده اند یاتوافقی نداشته اند.

1)عدم توافق قبلی درخصوص قانون حاکم

اگر طرفین در قرارداد توافق نداشته باشند به دو حالت تقسیم می گردد:

  • در موردی که طرفین قرارداد ایرانی باشند ، غالبا دو قاعده درخصوص تعیین قانون حاکم مطرح است.یکی قانونی که داور یا داوران با توجه به اوضاع و احوال قراردادی تعیین می نمایند و دیگری قانون کشور مقر داوری.این موضوع درخصوص قانون حاکم بر ماهیت دعوی و قانون حاکم بر تشریفات داوری حاکم می باشد.
  • در موردی که یکی از طرفین قرارداد تبعه خارجی باشد ، قانون حاکم بر تشریفات شکلی داوری مطابق با قانون داوری تجاری بین المللی و اختیار داور در اداره و تصدی به نحو مقتضی خواهد بود.درخصوص قانون حاکم بر ماهیت دعوی نیز مطابق بند ۲ ماده ۲۷ قانون داوری تجاری بین المللی ،داور مطابق با قواعد حل تعارض ، قانون حاکم را تعیین خواهد کرد.

2)توافق قبلی درخصوص قانون حاکم

اگر طرفین قرارداد، بر قانون حاکم توافق داشته باشند.قانون منتخب طرفین برای حاکمیت بر ماهیت دعوی و نیز آئین رسیدگی معتبر خواهد بود.
ولی درمجموع ، در کلیه مواردی که قانونی به غیر از قانون ایران بر ماهیت دعوی در داوری حاکم باشد، باید توجه داشت که طبق بند1ماده ۴۸۹قانون آئین دادرسی مدنی ، رای داور نباید مخالف قوانین موجد حق در ایران باشد.والا باطل بوده و قابلیت اجرایی ندارد .بعلاوه رای داوری نمی تواند مخالف نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد.

اقسام داوری و مصادیق آن

داوری در همه موارد اختیاری نیست.و قانونگذار بنا بر مصالحی دربرخی مصادیق رجوع به داوری را الزام آور میداند.

داوری اختیاری زمانی است که در قرارداد اشاره شود درصورت بروز اختلاف آن را از طریق داور یا داوران منتخب حل و فصل نمائیم.لکن دربرخی موارد قانون گذار رجوع به داوری را الزامی نموده و طرفین لاجرم باید به داوری مراجعه نماید.

مصادیق داوری اجباری عبارتند از :

  • ارجاع به داوری کشاورزان در رفع اختلاف توزیع آب به میرآبان طبق قانون توزیع عادلانه آب مصوب ۱۳۶۲
  • ماده ۲۰ قانون پیش فروش آپارتمان مصوب ۱۳۹۰
  • اختلافات سازمان نظام مهندسی ، حسب ماده ۱۰ قانون نظام مهندسی مصوب ۱۳۷۱
  • اختلاف اعضای شرکت های دولتی طبق ماده ۵۷ قانون بخش اقتصاد جمهوری اسلامی ایران،به اتاق تعاون هرشهرستان به منظور داوری و حل و فصل اختلافات بین اعضا و اتحادیه ها و تعاونی ها ارجاع می شود.

تعیین داور

در اغلب موارد،طرفین قرارداد تعیین داور نمی نمایند زیرا نمی توانند در زمان انعقاد قرارداد روی یک داور به توافق برسند.لذا به نوشتن عبارت “ داور مرضی الطرفین ” اکتفا می نمایند.

چه اشکالات و ایراداتی ممکن است با نوشتن عبارت داور مرضی الطرفین برای طرفین ایجاد شود؟

  • ارجاع به داوری به دلیل عدم انتخاب داور مرضی الطرفین در زمان بروز اختلاف، اطاله می یابد.
  • درصورتی که طرفین روی داور مرضی الطرفین به توافق نرسند باید انتخاب داور را از دادگاه بخواهند، همین امر، رسیدگی به موضوع اختلاف را به تاخیر می اندازد.
  • با لحاظ اینکه دادگاه داور را تعیین و ابلاغ می نماید، طرفین اختلاف معمولا به وی اعتماد کامل نداشته و در هر حالت به رای داور اعتراض می نمایند.درحالی که اگر طرفین قرارداد از همان ابتدای قرارداد ، داوری که هردو قبول داشته اند را انتخاب کنند، پایبندی به رای داوری بیشتر خواهد بود.
  • اگر طرفین داور مرضی الطرفین را انتخاب کنند مسلما از کسی استفاده مینمایند که دارای تجربه کافی و وافی در موضوع اختلاف است.این درحالی است که داوری از سوی دادگاه تعیین می گردد، ممکن است ویژگی های مورد نظر طرفین را دارا نباشد.

روش ابلاغ در داوری

ابلاغ ها در داوری از جمله موارد مناقشه برانگیز در داوری هستند.و بسیاری از آراء داوری به دلیل عدم رعایت تشریفات مربوط به ابلاغ و ادعای طرف مقابل مبنی بر عدم دریافت اخطار زمان حضور یا دیگر مستندات و اوراق داوری از سوی دادگاه ها باطل می شود.

اگر طرفین روش ابلاغ را مشخص نکرده باشند تمامی ابلاغ ها باید از طریق دفتردادگاه صوت پذیرد.بهتر است که جهت جلوگیری از اطاله ابلاغ رای از طریق دفتر دادگاه ها، طرفین قرارداد روش ابلاغی را تعیین و مبنای ابلاغ تمامی آرای داوری قرار دهند.

تعداد داور

دو روش برای تعیین تعداد داوران وجود دارد.روش اول تعیین داور واحد است.در روش دیگر تعداد سه داور تعیین می گردد.به این صورت که موضوع اختلاف به هیات داوری متشکل از یک نماینده از سوی طرف اول،یک نماینده از جانب طرف دوم و نیز داور مرضی الطرفین ارجاع می گردد.

رای داوری

رای داور ، قاطع دعوی طرفین قرارداد بوده و لازم الاجرا است.و می توان اجرای رای داور را با رجوع به دادگاه مطالبه نمود.دادگاه ها پس از شناسایی رای داوری ،در اجرای آن مساعدتهای لازم را به عمل می آورند.

اگرچه معمولا رای داوری مانند احکام دادگاه ها به اجرا گذاشته می شود.اما در برخی از موارد اجرای رای داوری امکان پذیر نیست.مثل بازداشت مدیون و ممنوعیت خروج محکوم علیه جهت اجرای رای.این گونه امور از استحکام آرای داوری در مقایسه با احکام دادگاهها،میکاهد.

حل اختلاف در قراردادها

حل اختلاف در قراردادها

هر قراردادی که منعقد میشود یا هر کسب و کاری که متولد میشود، از بروز اختلاف مصون نیست و هرچه قدر طرفین قرارداد بکوشند تا از اختلافات احتمالی در امان بمانند باز ممکن است که اختلافات مهم و بزرگی دامن گیرشان شود؛ به همین جهت پیش بینی بند مربوط به شیوه و مکانیزم حل و فصل اختلاف در قرارداد اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر شرکت های بازرگانی یا اشخاص هنگام انعقاد قرارداد با درنظر گرفتن چنین احتمالی در قراردادهایی که میبندند شیوه مناسب حل و فصل اختلاف را انتخاب کنند در هنگام بروز اختلاف از تفسیرهای متفاوت در این خصوص جلوگیری میشود.

اختلافات قراردادی به دلایل مختلفی بروز میکنند یکی از مهم ترین دلایل اختلاف دیدگاههای متفاوت طرفین قرارداد در مورد کلمات به کار رفته در قرارداد یا بندهای آن است به همین جهت معمولا توصیه میشود مشروح مذاکرات پیش قراردادی طرفین به عنوان اسناد پشتیبان قرارداد به آن الحاق گردد. یکی دیگر از مهم ترین دلایل اختلاف در قراردادها اختلافات در اجرای تعهدات قراردادی است.

هرگاه اختلاف در مورد اجرای تعهدات قراردادی یا نحوه انجام تعهدات قراردادی است طرفی که در قرارداد معتقد است تعهدات طرف مقابل به درستی یا به صورت کامل ایفا نشده است لازم است این موضوع را به اثبات برساند.

اثر تفسیر قراردادها در بروز اختلاف

یکی از دلایل مهم بروز اختلافات قراردادی تفاوت دیدگاه طرفین در تفسیر قرارداد است. به عنوان مثال عدالت و انصاف که در حقوق کشورهای دیگر به عنوان منابع مستقل در تفسیر قرارداد شناخته میشوند در حقوق ایران به عنوان منابع تکمیلی در تفسیر قرارداد محسوب میشوند و نمی توان یک قرارداد را صرفاً بر مبنای آنها تفسیر و تبیین کرد.

در نظام حقوقی ایران قاضی برای تفسیر یک قرارداد باید ابتدا به قصد طرفین مراجعه کند و قرارداد را بر مبنای اراده آنها تفسیر نماید ولو اینکه با معیار تفسیر منصفانه و برپایه عدالت نیز منطبق نباشد. حتی اگر در یک قرارداد احراز قصد مشترک برای قاضی دشوار باشد وی ابتدا موظف است براساس معیارهای متعارف و با استناد به عرف عمومی و اختصاصی حاکم بر جامعه، قرارداد را تفسیر و به اختلاف طرفین خاتمه دهد.

شیوه های حل و فصل اختلافات قراردادی

  • مذاکره و سازش: یکی از ساده ترین راههای برای حل و فصل اختلافات قراردادی، مذاکره و تلاش در جهت سازش است. اینکه طرفین چقدر برای رسیدن به یکی راه حل مشترک تلاش میکنند تا حد زیادی به اهمیت قرارداد برای آنها و به ویژه عنصر زمان در قرارداد دارد. مذاکره و سازش به عنوان روش های جایگزین حل و فصل اختلاف شناخته میشوند که از سوی تجار و شرکت های بازرگانی با بیشترین استقبال مواجه هستند چراکه اعتبار و حفظ نام تجاری و موضوع زمان برای افرادی که به تجارت اشتغال دارند اهمیتی صدچندان دارد.
  • داوری: هرگاه مذاکرات بین طرفین یک قرارداد در مواقع بروز اختلاف به توافق و راه حلی منتهی نشود باید به متن قرارداد مراجعه نمود و اینکه طرفین در متن قرارداد خود چه شیوه ای را برای حل و فصل اختلافات قراردادی خود پیش بینی کرده اند. یکی از راههایی که احتمالاً طرفین در قرارداد خود برای حل اختلافات ناشی از قرارداد درنظر میگیرند استفاده از روش داوری است. به دلیل تخصصی بودن و کم هزینه قرارداد برای اختلاف چیست؟ تر بودن و سریع تر بودن رسیدگی در داوری به نسبت نهاد قضایی در قراردادهای تجاری معمولا با اقبال و گرایش بیشتری مواجه است. یکی دیگر از دلایلی که موجب میشود امروزه افراد از داوری برای حل و فصل اختلافات قراردادی خود بهره ببرند موضوع به روز بودن و کارآمد بودن این سیستم نسبت به محاکم قضایی است.

مرکز داوری موسسه بین المللی بیان امروز ب ه عنوان یکی از مراکز رسمی داوری در ایران میتواند در این خصوص خدمات حقوقی و مشاوره ای مناسب را به اشخاص حقیقی و شرکت های بازرگانی ارائه دهد. لازمه ارجاع اختلاف به مرکز داوری این است که طرفین در قرارداد منشاء اختلاف خود بندی را به عنوان بند داوری مشخص نمایند. اشخاص حقیقی و حقوقی در هنگام تنظیم قرارداد می توانند با پیش بینی داوری به عنوان مکانیزم حل و فصل اختلاف، تعیین و رسیدگی به اختلاف را به مرکز داوری بیان امروز واگذار نمایند.

اگر در قراردادی شیوه ای برای حل و فصل اختلاف پیش بینی نشده باشد میتوان با توافق بعدی هم، داوری را به عنوان شیوه حل و فصل اختلافات قراردادی برگزید. طرفین قرارداد اگر در خصوص داوری به عنوان روش حل و فصل اختلاف خود به توافق برسند نمیتوانند با نادیده انگاشتن این توافق به دادگاه برای طرح دعوا مراجعه کنند و تنها میتوانند جهت صحت سنجی و تأیید رأی داور به دادگاه مراجعه نمایند.

حل اختلافات ناشی از قرارداد

حل اختلافات ناشی از قرارداد اصل این است که هرگاه در مورد تفسیر یا اجرای قرارداد، اختلافی حادث شود،‌مرجع حل اختلاف– در صورتی که طرفین خود به حل آن موفق نشوند – دادگاه صالح خواهد بود. لکن مواد ۴۵۴ به بعد قانون آیین دادرسی مدنی پیش‌بینی کرده که طرفین می‌توانند اختلافات احتمالی خود را از […]

حل اختلافات ناشی از قرارداد

اصل این است که هرگاه در مورد تفسیر یا اجرای قرارداد، اختلافی حادث شود،‌مرجع حل اختلاف– در صورتی که طرفین خود به حل آن موفق نشوند – دادگاه صالح خواهد بود. لکن مواد ۴۵۴ به بعد قانون آیین دادرسی مدنی پیش‌بینی کرده که طرفین می‌توانند اختلافات احتمالی خود را از طریق داوری حل کنند.

منظور از داوری اینست که کس یا کسانی با انتخاب طرفین قرارداد در مورد اختلافات طرفین اظهارنظر و اخذ تصمیم کنند. رأی داور از طریق دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل موضوع را دارد ابلاغ و اجرا می‌شود. البته طرفی که رأی به ضرر او صادر شده می‌تواند در همان دادگاه به آن اعتراض و ابطال آن را تقاضا کند.

روش های معمول برای انتخاب داور

انتخاب داور واحد

در این حالت طرفین یا اطراف قرارداد یک نفر را به عنوان داور تعیین می‌کنند. این فرد باید با امضاء ذیل قرارداد قبولی خود را اعلام کند. مثلا: « هرگاه در تفسیر یا اجرای این قرارداد اختلافی بروز کند موضوع با داوری خانم / آقای . . . به نشانی . . . به عنوان داور مرضی‌الطرفین حل و فصل خواهد شد. رأی ایشان برای طرفین قطعی و لازم‌الاتباع و لازم‌الا‌جرا است. داور منتخب با امضاء ذیل این قرارداد قبولی داوری را اعلام کرده‌اند.»

انتخاب داوران اختصاصی

در این حالت هر یک از طرفین قرارداد یک نفر را به عنوان داور اختصاصی معرفی می‌کنند تا در صورت بروز اختلاف نسبت به موضوع اظهارنظر نمایند. مثلاً:

در صورت بروز اختلاف درخصوص تفسیر یا اجرای این قرارداد آقایان . . . به نشانی . . . و به نشانی . . .به ترتیب به عنوان داوران اختصاصی طرف اول و طرف دوم به موضوع رسیدگی و اظهارنظر خواهند کرد.رأی داوران برای طرفین قطعی و لازم‌الاجرا است.

تبصره۱- هرگاه داوران قرارداد برای اختلاف چیست؟ اتفاق‌نظر نداشته باشند نفر سومی را به عنوان سرداور انتخاب خواهند کرد. در این حالت رأی اکثریت مناط اعتبار خواهد بود. هرگاه داوران اختصاصی در مورد انتخاب سرداور توافق نکنند، سرداور به قید قرعه از میان . . . (مثلاً وکلای دادگستری یا کارشناسان رسمی دادگستری در رشته. . . »انتخاب خواهد شد.

تبصره ۲- هر یک از طرفین مسئول پرداخت دستمزد داور اختصاصی خود می‌باشد. دستمزد سرداور و سایر هزینه‌های احتمالی داوری را طرفین بالمناصفه خواهند پرداخت.»

انتخاب داوران اختصاصی و سرداور

طرفین می‌توانند داوران اختصاصی و سرداور را ضمن عقد قرارداد انتخاب کنند. مثلاً «در صورت بروز اختلاف بین طرفین، آقایان . . . و . . . به ترتیب به نشانی. . . و . . . به عنوان داوران اختصاصی طرفین در معیت آقای . . . به نشانی . . . که به عنوان سرداور مرضی‌الطرفین انتخاب شده‌اند در خصوص مورد رسیدگی و اخذ تصمیم خواهند کرد و نظر اکثریت مناط اعتبار بوده و برای طرفین قطعی و لازم‌الاجرا است.

تبصره:‌ « هر یک از طرفین دستمزد داور اختصاصی خود را پرداخت خواهند کرد و پرداخت دستمزد سرداور و سایر هزینه‌های احتمالی داوری بالمناصفه از جانب طرفین انجام خواهد شد.»

البته طرفین می‌توانند با توافق یکدیگر سه داور تعیین و اعلام کنند که نظر اکثریت، لازم‌الاتباع خواهد بود.

شرط داوری بدون تعیین داور

ممکن است طرفین در قرارداد فقط شرط داوری را پیش‌بینی کنند اما داور یا داوران خود را تعیین ننمایند.در این حالت اگر اختلافی بروز کند طرفین از طریق اعمال قواعد کلی داوری در قانون آئین دادرسی مدنی موجبات انجام داوری را فراهم کنند. مثلاً:

«هر اختلافی که در تفسیر یا اجرای قرارداد حادث شود از طریق داوری حل و فصل خواهد شد»

شرط داوری به حق صلح و سازش

ممکن است طرفین به داور یا داوران علاوه بر حق داوری، حق صلح و سازش هم بدهند. تفویض این حق به این مفهوم است که داور یا داوران حق دارند برای خاتمه دادن به اختلافات، برخی از حقوق هر یک از طرفین را به طرف مقابل صلح کنند. در این حالت حسب مورد عبارات ذیل به کار می‌رود:

طرفین به داور / داوران حق صلح و سازش نیز تفویض کردند. رأی داور که با حق صلح و سازش صادر شده باشد، همانند گزارش اصلاحی دادگاه‌ها یا صلحنامه رسمی اجرا می‌شود.

ملاحظاتی در مورد داوری

در ارجاع امر به داوری و تعیین داور باید به موارد آتی توجه شود:

اولاً– طبق اصل ۱۳۹ قرارداد برای اختلاف چیست؟ قانون اساسی دعاوی دولتی و مربوط به اموال عمومی را نمی‌توان به داوری ارجاع کرد مگر با تصویب هیأت دولت. هرگاه طرف دعوی خارج و یا موضوع دعوی مهم باشد تصویب مجلس هم لازم است.

ثانیاً– برخی کسان را نمی‌توان به داوری برگزید ولو اینکه طرفین در این خصوص توافق داشته باشند این مسأله آنجا که اجرای حکم داور – که یک طرف از آن ناراضی است – از طریق دادگاه لازم می شود اهمیت پیدا کند. زیرا طرف ناراضی می‌تواند به همین نکته تمسک جوید و ابطال رأی داور را تقاضا کند.این موارد به شرح ذیل است.

الف–در قراردادهایی که با خارجیان منعقد می‌شود، طرف ایرانی نمی‌تواند پیشاپیش داوری فرد خارجی را که تابعیت طرف قرارداد را دارد بپذیرد.

ب–افرادی که در لایحه قانونی راجع به منع مداخله وزرا و نمایندگان مجلسین و کارمندان دولت در معاملات دولتی و کشوری مصوب ۲۲/۱-/۱۳۳۷ برشمرده‌اند نباید در داوری دعاوی دولت شرکت کنند.ضمانت اجرای این قانون، ابطال رأی داور و مجازات مرتکب است.

بهترین مرجع حل اختلاف قرارداد های کسب و کار چیست؟

بهترین مرجع حل اختلاف قرارداد های کسب و کار چیست؟

بدون هیچ تعارفی هر قول و قرار ساده ای ممکن است با اختلاف مواجه شود چه برسد به قرارداد های تجاری که پای پول و منافع افراد در میان است. پس احتمال اینکه قرارداد شما هم با اختلاف مواجه شود کم نیست. پس بهترین راه این است که همان ابتدا به فکر انتخاب بهترین مرجع حل اختلاف قرارداد تان باشید.

شما در پایان مطالعه این مقاله می توانید به راحتی تشخیص دهید که بهترین مرجع حل اختلاف قرارداد های کسب و کاری کدام است و هر مرجعی را باید چه زمانی و با چه شرایطی انتخاب کنید که به سودتان باشد.

4 دلیل مهم تعیین صحیح مرجع حل اختلاف قرارداد

1 . پول

مستقیم سر اصل مطلب برویم! شاید مهم ترین دلیلی که حتما باید مرجع حل اختلاف قرارداد تان را به درستی تعیین کنید پولتان باشد. انتخاب نادرست مرجع حل اختلاف قرارداد می تواند پول زیادی از شما تلف کند. شما که نمی خواهید بی دلیل پولتان را دور بریزید؟!

2 . زمان

دومین دلیلی که اهمیت انتخاب صحیح مرجع حل اختلاف قرارداد تان صرفه جویی در زمان است. حتما شما هم کسانی را می شناسید که برای حل و فصل مشکلات قراردادشان چندین ماه است درگیر رفت و آمد به دادگاه و دادگستری هستند.

3 . اعصاب

پول و زمان را هم که کنار بگذاریم از اعصاب خوردی های حل و فصل دعوا نمی توان ساده گذشت. از روز روشن تر است که بسیاری از مواقع توهین شنیدن، ناشی فرض شدن، دوندگی های بی پایان و مواجه شدن با افراد نمک نشناس از هزاران ضرر مالی و زمانی دردناک تر است.

4 . روابط

خیلی از مواقع کش دار شدن فرآیند حل اختلاف باعث می شود بسیاری از روابط به کینه ختم شود.

2 مرجع اصلی حل اختلاف قرارداد ها در ایران

1 . دادگاه

اولین راهی که از قدیم برای حل اختلافات به ذهن می آمد مراجعه به دادگاه و دادگستری و قاضی است. در حال حاضر هم بسیار متداول است که افراد مطمئن ترین و بهترین راه را مراجعه به دادگاه می دانند.

2 . تعیین داور

دومین راه که اتفاقا هر روز هم دارد رایج تر می شود تعیین داور اختصاصی است. یعنی شما بیایید و فرد خاصی را برای حل و فصل اختلاف قرارداد تان تعیین کنید. فرض کنید شما با یکی از آشنایان تان برای شراکت در راه اندازی یک فست فودی یا یک رستوران سنتی قراردادی نوشته اید. شما می توانید در ماده ای که مربوط به حل اختلاف است بیایید و به طور مثال بنویسید در صورت بروز اختلاف در تفسیر یا اجرای قرارداد آقای محمدرضا فرضی پور بعنوان داور تعیین گردید و به اختلافات رسیدگی می نماید.

3 مزیت و برتری انتخاب داور برای حل اختلاف قرارداد

1 . داور را خود شما تعیین می کنید!

یعنی این شما هستید که بررسی می کنید و تصمیم می گیرید چه کسی را بعنوان داور برای حل اختلاف قرارداد تان انتخاب کنید. اما اگر مرجع حل اختلاف قرارداد تان دادگاه بود آیا همچین اختیاری داشتید؟! قطعا خیر! چون روال دادگاه به این صورت است که پرونده شما به شعبه ای در مجتمع قضایی ارجاع داده می شود و شما هم ناچارید حتما به آن شعبه مراجعه کنید تا به کارتان رسیدگی شود.

نکته دیگر اینکه شما هم می توانید خودتان داور را انتخاب کنید و هم می توانید خودتان او را برکنار کنید!

2 . فرآیند داوری سریع است!

کافی است به تعداد پرونده هایی که به دادگاه های حقوقی ارجاع داده می شود نگاهی بیندازید تا خودتان حدس بزنید رسیدگی به هر پرونده چقدر طول می کشد! گاهی چند ماه و حتی گاهی یکی دو سال!

شما که نمی خواهید بخاطر یک معامله و قراردادی که نوشته اید ماه ها اسیر دادگاه و دادگستری شوید و آخر هم شاید اصلا نتیجه نگیرید؟

اما بر خلاف دادگاه، داوری در زمان خیلی کوتاه تر و با تشریفات خیلی کمتری انجام می شود.

3 . داور فردی متخصص است!

شاید مهم ترین دلیلی که بهتر است مرجع حل اختلاف قرارداد تان را داوری انتخاب کنید این است که فرد داور دارای تخصص و تجربه کافی در موضوع قرارداد شماست. فرض کنید شما قراردادی برای سرمایه گذاری در یک استارتاپ نوشته اید. الان با مشکل مواجه شده اید. می توانید با خیال راحت سراغ فردی بروید که در حوزه قرارداد های سرمایه گذاری تجربه و تخصص کافی دارد.

هم به راحتی درک تان می کند و هم با شما زبان مشترک دارد. یا مثلا قراردادی در حوزه فناوری اطلاعات و حوزه آی تی نوشته اید. کافی است فردی را پیدا کنید که در این حوزه تخصص و تسلط کافی داشته باشد.

اما فرض کنید بخواهید همین قرارداد سرمایه گذاری در استارتاپ یا قرارداد آی تی را به دادگاه ببرید. بعد از اینکه در شلوغی پرونده ها نوبت به شما رسید نزد قاضی ای می روید که قبل شما به پرونده ثبتی و ملکی رسده کرده است و احتمالا بعد شما هم به پرونده های خلع ید و غیره رسیدگی می کند.

پس در مجموع در اکثر مواقع انتخاب داور برای حل اختلاف قرارداد بسیار بهتر، سریعتر و ارزانتر است.

پیشنهاد مطالعه مقاله : 12 نکته در ماده داوری قرارداد ها که حتما باید بدانید!

آیا می توانیم همیشه برای حل اختلاف قرارداد سراغ داور برویم؟

خیر؛ همیشه شدنی نیست سراغ داور بروید. در شرایط خاصی و بنا به حساسیت موضوع، قانون این اجازه را به ما نمی دهد که سراغ داور برویم و گاهی مجبور هستیم که حتما سراغ دادگاه و دادگستری برویم.

در موارد زیر نمی توانیم برای حل اختلاف قرارداد هایمان داور تعیین کنیم:

1 . اختلاف هایی که رنگ و بوی کیفری دارند!

فرض کنید قراردادی در خصوص مدیریت سایت نوشته اید و حالا اختلافی در باب یک سرقت اینترنتی اتفاق افتاده است. اینجا شما نمی توانید موضوع را با مراجعه به دادگاه حل کنید چون با یک موضوع کیفری سر و کار دارید و حتما باید به دادگاه مراجعه کنید.

2 . دعوا و اختلاف مربوط به ورشکستگی تاجر یا شرکت تجاری است

در هر یک از موارد بالا حتی اگر شما و طرف مقابتان 100% رضایت داشته باشید و با توافق یکدیگر فردی را برای داوری انتخاب کنید باز هم رای و نظر داوری هیچ اعتباری ندارد و حتما باید برای رسیدگی امر به دادگاه مراجعه کنید.

البته محدودیت های بیان شده مواردی است که عموما در قرارداد ها با آن ها مواجه هستیم.

جمع بندی و نتیجه گیری

در این مقاله متوجه شدیم که برای تعیین بهترین مرجع حل اختلاف قرارداد هایمان 2 گزینه اصلی پیش رو داریم: دادگاه و داوری.

دادگاه و داوری هر دو مفید و کارآمد هستند اما انتخاب داوری در بسیاری از مواقع انتخاب بهتر و هوشمندانه تری است. در واقع داوری حداقل 3 مزیت اصلی نسبت به دادگاه دارد:

1 . انتخاب شخص داور به اختیار ماست

2 سریع و عموما ارزان است

و در نهایت دیدیم که همیشه نمی توانیم برای حل اختلاف قراردا به داور مراجه کنیم و گاهی با محدودیت هایی مواجه هستیم.

نویسنده: محمدرضا فرضی پور

بخاطر مطالعه این مقاله از شما ممنونیم. اگر سوالی، تجربه ای، نکته ای و یا نظری درباره مطالب این مقاله دارید حتما زیر همین مقاله بنویسید.

شرط داوری در قرارداد و حل اختلافات توسط داور

حل اختلافات و داوری

شرط داوری در قرارداد و حل اختلاف در قراردادها چیست؟

اگر اطلاعات چندانی در این مورد ندارید بیایید با هم کمی در این باره بیشتر بدانیم. یکی از راههای حل اختلافات از جمله در دعاوی و اختلافات ملکی یا تجاری، رجوع طرفین به یک یا چند نفر داور مورد اعتماد است. خوشبختانه قانون نیز نهاد داوری را برای حل اختلافات پذیرفته است. بنابراین حل اختلاف از طریق داوران و رأی آنان مورد پذیرش قانون قرار دارد و رأی داور اصولاً تفاوتی با رأی دادگاه ندارد.

مطلب مفید | ابطال رای داوری

بنابراین بسیاری از افراد ترجیح می دهند امورات اختلافی خود را به داوران ارجاع دهند تا هم زودتر به نتیجه برسند و هم هزینه کمتری را نسبت به فرایند رسیدگی در دادگاهها بپردازند.

شرط داوری و حل اختلاف توسط داوران

در حال حاضر داوری و حل اختلاف یک عمل حقوقی است. لذا نیازمند تسلط داوران به جنبه های مهم حقوقی و تخصصی در موضوعات مورد اختلاف است. بنابراین مهم خواهد بود که بدانیم به چه کسی برای داوری مراجعه می کنیم. و اصولاً می توان به افرادی که شناختی در مورد آنها وجود ندارد اعتماد کرد؟ یا امور داوری را به آنها سپرد؟

اطمینان به داوری شرط اول انتخاب داور

بدیهی است اگر فرد مورد اعتمادی وجود داشته باشد بهتر است افراد به وی مراجعه نمایند. و اختلافات را از آن طریق حل کنند. اما در صورت عدم شناخت بهتر است انجام این امر به مؤسسات حقوقی سپرده شود. زیرا مؤسسات شناخت بهتری نسبت به انواع موضوعات و داوران مرتبط با آن دارند. در صورت عدم تفاهم در انتحاب داور، کار انتخاب داور از طرف دادگاه انجام خواهد گرفت.

داوری می تواند قبل از شروع اختلاف به عنوان مثال در هنگام تنظیم قراردادها در متن قرارداد گنجانیده شود . یا اینکه بعد از بروز اختلاف، طرفین تصمیم به انتخاب داور بگیرند.

شرط داوری در قرارداد

داوری و رهایی از مسأله تشریفات قانونی

تشریفات قانونی در داوری

تشریفات قانونی در داوری

داوران برای انجام داوری و حل اختلاف نیازی به طی مراحل و تشریفات قانونی برای صدور رأی ندارند. و در کمترین زمان می توانند به اختلافات رسیدگی نموده و رأی خود را صادر نمایند.

خوشبختانه داور یا داوران در یک جلسه و در یک مرحله بررسی پرونده اختلاف را شروع و در همان جلسه رای خود را می دهند. بنابراین بر خلاف چند مرحله بودن رسیدگی به دعاوی در دادگاهها، در داوری تنها یک جلسه رسیدگی لازم است تا داور یا داوران نسبت به صدور رأی اقدام نمایند.

رأی داوران نیز قطعی بوده و لازم الاجرا است. با این وجود، در قانون برای اعتراص به رأی داوری نیز پیش بینی هایی صورت گرفته است . لذا در مواردی می توان به آراء داوران اعتراض نمود.

شرط داوری در قرارداد

موضوعات غیر قابل ارجاع به داوری

باید توجه نمود که در قانون برخی استثنائات وجود دارد که نمی توان بر اساس آن برخی دعاوی را از طریق ارجاع به رأی داوری حل نمود. به عنوان مثال امورات زیر قابل ارجاع به داوری نیستند:

  • اختلافات و دعاوی کیفری
  • دعاوی مربوط به سازمان تآمین اجتماعی
  • همه دعاوی مربوط به کار
  • کلیه دعاوی مربوط به ارث
  • دعاوی مربوط به اهلیت
  • اعتبار و بطلان ازدواج
  • فرزند خواندگی
  • حقوق رقابت و ورشکستگی و…..

تفاوت داوری و میانجی گری

تفاوت داوری با میانجی‌گری در این است که میانجی فقط مذاکرات بین دو طرف را تسهیل می نماید. در انتها نیز پیشنهادهایی برای حل اختلاف ارائه می کند. اما اختیار صدور رای و حل اختلاف را ندارد.

قانون مدنی و داوری

بحث مربوط به داوری در قانون مدنی ایران از چنان اهمیتی برخوردار است که یک باب به آن اختصاص داده شده است. به طوری که در مواد 454 تا 501 در مورد آن بحث شده است.

برخی نکات مهم قانونی در داوری و حل اختلاف

قانون در داوری

امکان انتخاب داور در هر مرحله از رسیدگی به دعوا

برابر ماده 454 قانون آیین دادرسی مدنی ، در مورد دعاوی که قانون برای ارجاع آن به داوری محدودیتی قائل نشده، در هر مرحله از رسیدگی به دعوا می توان امر اختلافی را از طریق مراجعه به داور حل و فصل نمود. بنابراین به استناد این ماده از قانون چه دعوا در دادگاه مطرح نشده باشد و چه دعوا در دادگاه در حال رسیدگی باشد امکان مراجعه به داوری وجود دارد.

امکان تعیین داور در هنگام انعقاد قراردادها

قراردادها نیز پایه و اساس معاملات بشمار می روند. اکنون در بسیاری از قراردادها مرسوم است که تنظیم کنندگان و یا طرفین قرارداد، ماده ای را تحت عنوان داوری در قرارداد می گنجانند. این امر برای آن است تا در صورت بروز اختلاف امکان مراجعه طرفین قرارداد به داور و یا داوران امکان پذیر باشد. این موضوع در ماده 455 قانون مدنی تصریح شده است.

موضوع و مدت داوری

بهتر است در قراردادها و یا هر نوع موضوعی که قرار است به داور مراجعه شود طرفین از قبل در مورد موضوع یا موضاعات مورد نظر و نیز مشخصات داور توافق نمایند. تا بعدها این موضوع، خودش موجبات بروز اختلاف را فراهم ننماید. البته اگر در قراردادها به مسأله داوری اشاره نشده باشد، طرفین بعد از شروع اختلاف، می توانند به داور مراجعه و نسبت به حل اختلافات خود اقدام نمایند. این موضوع نیز در ماده 458 قانون مدنی صراحت دارد.

تعارض در انتخاب داوری و حل اختلاف

تعارض در موضوع داوری

بر اساس ماده ۴۵۹ قانون مدنی ممکن است طرفین معامله یا قرارداد متعهد به معرفی داور شده باشند. اما فرد خاصی را از قبل تعیین نکرده باشند. در این صورت محتمل است آنان نتوانند توافقی را در این مورد کسب نمایند. در این صورت یک طرف می تواند داور خود را معین کرده به وسیله اظهارنامه رسمی به طرف مقابل معرفی کند. و درخواست رضایت در مورد داور وی نموده و یا خود نسبت به تعیین داور اقدام کند. دراین صورت طرف مقابل مکلف است ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه، داور خود را معرفی و یا در مورد داور ثالث رضایت دهد . هرگاه تا انقضای مدت یادشده اقدام نشود ، ذی نفع می تواند حسب مورد برای تعیین داور به دادگاه مراجعه کند .

امتناع داور یا داوران از رسیدگی به اختلاف

بر اساس ماده 463 قانون مدنی این امکان وجود دارد که طرفین یک معامله از قبل در مورد انتخاب داور اقدام کرده باشند. اما در زمان اختلاف، داور به هر دلیل از انجام داوری امتناع نماید. در این صورت طرفین در صورت عدم توافق در مورد انتخاب داور جدید می توانند به دادگاه مراجعه و اختلاف خود را آن طریق حل نمایند.

شرط داوری در قرارداد

تعداد داوران در صورت عدم تعیین از قبل

ماده ۴۶۴ قانون مدنی مقرر می دارد درصورتی که در قرارداد، تعداد داور معین نشده باشد و طرفین نتوانند در تعیین داور یا داوران توافق کنند، هریک از طرفین باید یک نفر داور اختصاصی را معرفی و یک نفر به عنوان داور سوم را به اتفاق تعیین نمایند .

برخی مقررات و تشریفات قانونی در مورد شرط داوری در قرارداد

  • برای قرارداد برای اختلاف چیست؟ انتخاب داوری اخذ قبولی داور یا داوران برای طرفین الزامی است.
  • ابتدای داوری از زمانی آغاز می شود که داوران امر داوری را قبول نمایند و در جریان موضوع اختلافی و مشخصات طرفین قرار گرفته باشند(به آنان ابلاغ شده باشد).
  • اشخاص فاقد اهلیت قانونی و اشخاص محروم از داوری به موجب قانون، نمی توانند به عنوان داور انتخاب شوند.
  • بعد از تعیین داور یا داوران ، طرفین حق عزل آنان را ندارند مگر با رضایت .

شرط داوری در قرارداد

شرط داوری در قرارداد یا انتخاب داور با رضایت طرفین دعوا

دادگاه نمی تواند اشخاص زیر را به سمت داور معین نماید مگر با رضایت طرفین :

  1. کسانی که سن آنان کمتر از بیست و پنج سال تمام باشد .
  2. افرادی که در دعوا قرارداد برای اختلاف چیست؟ ذی نفع باشند .
  3. کسانی که با یکی از اصحاب دعوا قرابت سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه سوم داشته باشند .
  4. اشخاصی که قیم یا کفیل یا وکیل یا مباشر امور یکی از اصحاب دعوا می باشند یا یکی از اصحاب دعوا مباشر امور آنان باشد .
  5. کسانی که خود یا همسرانشان وارث یکی از اصحاب دعوا باشند .
  6. کلیه قرارداد برای اختلاف چیست؟ افرادیکه با یکی از اصحاب دعوا یا با اشخاصی که قرابت نسبی یا سببی تا درجه دوم از طبقه سوم با یکی از اصحاب دعوا دارند ، درگذشته یا حال دادرسی کیفری داشته باشند .
  7. کسانی که خود یا همسرانشان و یا یکی از اقربای سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه سوم او بایکی از اصحاب دعوا یا زوجه و یا یکی از اقربای نسبی یا سببی تا درجه دوم از طبقه سوم او دادرسی مدنی دارند .
  8. کارمندان دولت در حوزه ماموریت آنان .

محرومیت از داوری و حل اختلاف

به موجب ماده 473 قانون مدنی چنانچه داور پس از قبول داوری بدون عذر موجه از قبیل مسافرت یا بیماری وامثال آن در جلسات داوری حاضر نشده یا استعفا دهد و یا از دادن رای امتناع نماید ، علاوه بر جبران خسارات وارده تا پنج سال از حق انتخاب شدن به داوری محروم خواهد بود .

شرط داوری در قرارداد

انتخاب کارشناس از سوی داور

طرفین باید اسناد و مدارک خود را به داوران تسلیم نمایند . داوران نیز می توانند توضیحات لازم را از آنان بخواهند. اگر برای اتخاذ تصمیم جلب نظر کارشناس ضروری باشد ، داوران می توانند کارشناس انتخاب نمایند. هزینه کارشناس نیز از سوی طرفین پرداخت خواهد شد.

کشف حقایق جرم در حین داوری

به استناد ماده 478 ممکن است ضمن رسیدگی مسائلی کشف شود که مربوط به وقوع جرم باشد. یا مواردی مربوط به نکاح و طلاق مطرح شود . در این صورت، رسیدگی داوران تا صدور حکم نهایی از دادگاه صلاحیتدار متوقف می گردد .

داوری در چه مواردی از بین می رود؟

مستند به ماده ۴۸۱ قانون مدنی، در موارد زیر داوری از بین می رود :

  1. با رضایت کتبی طرفین دعوا .
  2. با فوت یا حجر یکی از طرفین دعوا .

صلح نامه در داوری

در صورتی که داوران اختیار صلح داشته باشند، می توانند دعوا را با صلح خاتمه دهند. دراین صورت صلح نامه ای که به امضای داوران رسیده باشد معتبر و قابل اجراست .

صدور برگ اجرا

بر اساس ماده ۴۸۸ هرگاه محکوم علیه تا بیست روز بعد از ابلاغ ، رای داوری را اجرا ننماید ، دادگاه ارجاع کننده دعوا به داوری و یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد مکلف است به درخواست طرف ذی نفع طبق رای داور، برگ اجرایی صادرکند . اجرای رای برابر مقررات قانونی می باشد .

شرط داوری در قرارداد

ابطال رأی داوری

برابر ماده ۴۸۹ قانون مدنی رای داوری درموارد زیر باطل است و قابلیت اجرایی ندارد :

  1. رای صادره مخالف با قوانین موجد حق باشد .
  2. داور نسبت به مطلبی که موضوع داوری نبوده رای صادر کرده است .
  3. داور خارج از حدود اختیار خود رای صادر نموده باشد . دراین صورت فقط آن قسمت از رای که خارج قرارداد برای اختلاف چیست؟ از اختیارات داور است ابطال می گردد .
  4. رای داور پس از انقضای مدت داوری صادر و تسلیم شده باشد .
  5. آراء داور با آنچه در دفتر املاک یا بین اصحاب دعوا در دفتر اسناد رسمی ثبت شده و دارای اعتبار قانونی است مخالف باشد .
  6. رای به وسیله داورانی صادرشده که مجاز به صدور رای نبوده اند .
  7. قرارداد رجوع به داوری بی اعتبار بوده باشد .

درمورد ماده فوق هریک از طرفین می تواند ظرف بیست روز بعد از ابلاغ رای داور از دادگاهی که دعوا را ارجاع به داوری کرده یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد ، حکم به بطلان رای داور را بخواهد. در این صورت دادگاه مکلف است به درخواست رسیدگی نماید.، هرگاه رای از موارد مذکور در ماده فوق باشد حکم به بطلان آن دهد و تا رسیدگی به اصل دعوا و قطعی شدن حکم به بطلان ، رای داور متوقف می ماند .

قرار توقف منع اجرای رای داوری

اعتراض به رای داور مانع اجرای آن نیست ، مگر آنکه دلایل اعتراض قوی باشد . دراین صورت دادگاه قرار « توقف منع اجرای » آن را تا پایان رسیدگی به اعتراض و صدور حکم قطعی صادر می نماید. و در صورت اقتضاء تامین مناسب نیز از معترض اخذ خواهد شد .(ماده 493)

شرط داوری در قرارداد

هزینه داوری و حل اختلاف و ضرر و زیان رای داوری

پرداخت حق الزحمه داوران به عهده طرفین است مگر آنکه در قرارداد داوری ترتیب دیگری مقرر شده باشد . میزان حق الزحمه داوری براساس آیین نامه ای است که هر سه سال یکبار توسط وزیر دادگستری تهیه و به تصویب رئیس قوه قضائیه خواهد رسید .چنانچه بین داور و اصحاب دعوا قراردادی درخصوص میزان حق الزحمه منعقد شده باشد، برابر قرارداد عمل خواهد شد. هرگاه در اثر تدلیس، تقلب یا تقصیر درانجام وظیفه داوران ضرر مالی متوجه یک طرف یا طرفین دعوا گردد، داوران برابر موازین قانونی مسوول جبران خسارت وارده خواهند بود.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا