چگونه به تجارت گزینه های دودویی

چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟

مدیریت ریسک

مدیریت ریسک چیست ؟ در این مقاله سعی شده است تا اطلاعات کاملی در خصوص مدیریت ریسک در فرآیند صادرات ارائه شود. همچنین شما می تواندی برای آشنایی با فرآیند صادرات به بخش مرتبط مراجعه نمایید.


چک لیست مدیریت ریسک

مواردی که در آن ریسک صادراتی شما با مشخصات ریسک داخلی متفاوت است را مشخص کنید.

این خطرات را به‌ صورت فهرست درآورید و نشان دهید که چگونه آن‌ها را با ایجاد یک ماتریس مدیریت ریسک ، مدیریت و کنترل می‌کنید.

با مشاوران صادرات، بیمه و بانک خود مشورت کنید.

مفاد سند مدیریت ریسک صادارتی خود را به‌ طور منظم مرور کنید.

————————— آموزش صادرات —————————

مدیریت ریسک بین‌المللی

صادرات به معنی فرصت‌های بیشتر است اما مستلزم خطرات بیشتر نیز هست. اگرچه محیط‌ های تجارت بین‌المللی در طول سال‌ها به‌طور قابل‌ ملاحظه‌ای تغییر کرده است، اما خطراتی که صادرکنندگان در هنگام فروش محصولات و خدمات خود در کشورهای دیگر با آن روبرو هستند، همچنان ادامه دارد.

گام اولیه در مدیریت خطرات صادرات ، واضح و روشن است – اما گاهی اوقات نیاز به توضیحات دقیقی دارد : ابتدا شما باید منابع هر خطر را شناسایی کرده و سپس این خطرات را به حداقل برسانید.

افراد زیادی هستند که می‌توانید برای کمک به آن‌ها مراجعه کنید. انتخاب شرکا و مشاوره صادرات حرفه‌ای مناسب ، گام مهمی در کاهش این خطرات است. مشاور امور بانکی و ارزی، مشاور حقوق بین الملل و وکلا، مشاور امور بیمه گذاری و متصدیان حمل و شرکتهای حمل و نقل و کارگزان امور گمرکی و ترخیص کاران شما نیز باید بتوانند شما را در مورد خطراتی که ممکن است در بازارهای خارج از کشور با آن‌ها مواجه می شوید ، آگاه نمایند.

که همه و همه نیازمند یادگیری و آموزش صادرات می باشد .

این مقاله شامل اطلاعاتی در مورد خطرات احتمالی مرتبط با سفر و انجام فرآیند صادرات در بازارهای خارج از کشور می‌باشد.

————————— آموزش صادرات —————————

انواع ریسک در تجارت بین‌المللی

تجارت خارجی ( تجارت بین‌المللی ) می‌تواند در معرض خطرات مختلفی در داخل کشور و کشورهای مقصد صادرات شما قرار بگیرد. در این بخش از آموزش صادرات ، برخی از خطرات اصلی که شرکت‌های درگیر در تجارت بین‌المللی با آن مواجه می‌شوند را مرور می‌کنیم.

————————— آموزش صادرات —————————

ریسک سیاسی – political risk

بی‌ثباتی سیاسی در مقصد صادراتی شما می‌تواند موجب اختلال یا در بعضی موارد جلوگیری از تکمیل قراردادهای صادراتی شما بشود. این نوع ریسک قدرتمند ممکن است شامل مواردی همچون عدم پرداخت بدهی ، ممانعت انتقال ارز ، ملی سازی دارایی‌های خارجی ، مصادره اموال ، تغییر سیاست‌های دولتی و یا در موارد شدید ، انقلاب و جنگ داخلی باشد.

برخی از عوامل مورد توجه در خصوص مدیریت ریسک سیاسی در فرآیند صادرات عبارت‌اند از:
  • تحریم های تجاری اعمال‌ شده توسط دولت‌ها چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ و جامعه بین‌المللی بر جریان کالا و خدمات تأثیر می‌گذارد و می‌تواند تحویل کالا و پرداخت های شمارا تحت تأثیر قرار دهد.
  • اعتراضات مدنی ممکن است امنیت شخصی کارمندان و پیمانکاران شرکت را تحت تأثیر قرار دهد.
  • ممکن است تحولات سیاسی به علت عوامل اقتصادی ، بلایای طبیعی ، اعتراضات مدنی یا انقلاب رخ دهد.
  • آیا کشور مورد هدف برای صادرات با الزامات و قانون تجارت ، به‌ عنوان‌ مثال ، حقوق بشر ، تحریم های تجاری ، شناخت حقوق مالکیت شخصی ( Intellectual properties ) و غیره خود را تطبیق داده است.
  • بعضی از انواع صادرات ممکن است تحت قوانین محلی یا به دلیل تحریم تجاری یا سایر قطعنامه های بین المللی ممنوع باشد
  • ممکن است هیچ مرجع قانونی برای عدم پرداخت بدهی در کشور محلی وجود نداشته باشد یا برای پیگیری قانونی حقوقی موارد حمایتی کافی وجود نداشته باشد.
  • در ایران وزارت صنعت معدن و تجارت به‌ طور مستمر بر اثرات تغییرات سیاسی در کسب و کارها و تجارت ایران نظارت می‌کند.
  • همچنین ایران در مواردی امکان استفاده از بیمه نامه ریسک سیاسی را نیز برای کمک به کاهش این خطرات فراهم می‌کند.

————————— آموزش صادرات —————————

خطر قانونی – legal risk

در قانون ایران و قانون کشوری که شما به آن کالا یا خدمات صادر می‌کنید ، تفاوت‌های عمده‌ای وجود دارد. شما باید درک کنید که این تفاوت‌ها چیست چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ و چگونه می‌توانند بر توانایی شما برای صادرات موفق محصولات یا خدمات تأثیر بگذارند. مهم است که گمان نکنیم که فرآیند های قانونی در سایر کشورها نیز همان‌گونه است که در ایران داریم ، مخصوصاً هنگامی که در این تعامل، شما مبتنی بر یک قرارداد مکتوب فعالیت نمی نمایید ( در موارد بسیاری بازرگانان بدون قرارداد و صرفا بر اساس یک فاکتور و پیش فاکتور و … موارد صادرات خود را شروع می کنند ).

نمونه‌هایی از مواردی که مسائل قانونی می‌توانند مشکلاتی را برای صادرکنندگان ایجاد کنند ، عبارت‌اند از:
  • تفاوت بین سیستم‌های حقوقی – به‌ عنوان‌ مثال ، سیستم‌های قانونی قضایی ( common law ) در مقایسه با سیستم‌های قانونی مدنی ( civil law ).
  • تفاوت در قانون قرارداد بین کشورها ، مشاوره مناسب در زمینهٔ شرایط قرارداد دارای اهمیت است تا اطمینان حاصل شود که آن‌ها لازم‌الاجرا و اجباری هستند. همان‌طور که در ادامه بیشتر شرح داده‌ شده، استفاده از قراردادهای شناخته‌ شده بین‌المللی ممکن است برخی از این مشکلات را کاهش دهد.
  • این سؤال که کدام قوانین در اختلافات اعمال خواهند شد.
  • ثبت اختراع و سایر مسائل مربوط به مالکیت معنوی .
  • قوانین مسئولیت محصولات ( Product liability laws ) و هرگونه ضمانت رضایت مصرف‌ کننده .
  • برای صادرکنندگان خدمات ، قوانین اشتغال و ایمنی و سلامتی حرفه‌ای ممکن است اعمال شود.
  • دسترسی به دادگاه‌ها و مکانیسم های حل اختلاف . برخی از کشورها ممکن است مجازات محلی را مجاز نکنند یا محدودیت های را در مورد ادعاهای مختلف ، قرار دهند.
  • قوانین مالیاتی و درآمد
  • قوانین سهل انگاری و اشتباه‌ کاری ( Negligence and misrepresentation laws )

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد خطرات حقوقی که می‌توانید به عنوان یک صادرکننده با آن مواجه شوید ،بخش موارد حقوقی صادرات را مطالعه نمایید.

————————— آموزش صادرات —————————

ریسک رشوه‌خواری ، اختلاس و فساد – Bribery , graft and corruption risk

رشوه‌خواری ، اختلاس و فساد در اکثر کشورهای جهان غیرقانونی است.

طبق قانون ایران ( ماده 588 قانون مجازات اسلامی – بخش نکاتی در خصوص رشوه و مجازاتهای آن در ایران را مطالعه نمایید) ارائه مزایا با هدف تحت تأثیر قرار دادن یک مقام دولتی خارجی به‌ طور غیرقانونی ، جرم جنایی محسوب می‌شود.

مزایا صرفاً به پرداخت‌های پولی محدود نمی‌شود و می‌تواند به شکل‌های دیگر نیز باشد. علاوه بر این ، لازم نیست هرگونه منفعت مستقیم برای مقامات خارجی را اثبات کرد – استفاده از یک واسطه برای تخلف کفایت می‌کند.

این قانون در خارج از قلمرو نیز اعمال می‌شود که به این معنی است که رفتارهای غیراخلاقی در خارج از ایران ، ممکن است در قانون ایران نیز مجازات شوند.

بسیاری از کشورهای دیگر نیز دارای قوانین برون‌ مرزی هستند که رشوه‌ خواری را ممنوع می‌کنند، ازجمله ایالات‌ متحده آمریکا ، انگلیس و سایر کشورهای اتحادیه اروپا ؛ بنابراین ، خطر برای هرکسی که در رشوه‌ خواری یا فساد شرکت می‌کند ، نه‌ تنها تحت قانون ایران ، بلکه قانون کشور میزبان و به‌ طور بالقوه قوانین دیگر کشورها نیز قرار دارد.

برای اطلاعات بیشتر در مورد رشوه‌ خواری ، اختلاس و فساد ،بخش موارد حقوقی صادرات را مطالعه نمایید.

————————— آموزش صادرات —————————

ریسک قرنطینه -Quarantine compliance risk

اکثر کشورها دارای الزامات شدیدی درمورد قرنطینه هستند. قبل از صادرات ، شما باید از آنچه تحت قوانین قرنطینه مقصد صادرات شما مجاز یا غیرمجاز است ، آگاه شوید.

ممکن است محدودیت‌های وارداتی در مورد کالاها و خدمات مشخصی وجود داشته باشد و شما باید اطمینان حاصل کنید که صادرات پیشنهادی شما تحت قوانین کشور چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ محلی مجاز است. عدم انجام این کار می‌تواند منجر به زیان یا تخریب کالاها ، جریمه و محدودیت‌هایی برای صادرکننده شود.

برای اطمینان از دانستن الزامات قرنطینه مشتریان بین‌المللی خود، به وزارت جهاد کشاورزی و یا بخش قوانین و مقررات بازارهای صادراتی مراجعه کنید.

————————— آموزش صادرات —————————

ریسک نرخ ارز – Exchange rate risk

ریسک نرخ ارز ممکن است به دلیل نوسانات ارزش یک ارز رخ دهد.

متأسفانه بسیاری از صادرکنندگان به دلیل نوسانات نرخ ارز ، درصد سود از فروش خالص و یا حتی سرمایه خود را از دست‌ داده‌اند.

راه‌هایی برای محافظت خود در برابر این خطر وجود دارد، ازجمله ارائه قیمت‌ها بر اساس ریال ( اما بسیاری از مشتریان این را نمی‌پسندند و ممکن است بر تعداد مشتریان جدیدی که جذب کرده‌اید، تأثیر بگذارد ) یا داد وستد تضمینی بر ضد نوسانات بازار ارز.

12 روش حرفه‌ای برای شناسایی ریسک‌های پروژه

شناسایی ریسک‌های پروژه از مهمترین فرایندها در مدیریت ریسک پروژه است - PMPiran

شناسایی ریسک‌های پروژه برای موفقیت در برنامه‌ریزی موثر مدیریت ریسک بسیار مهم است. اگر شما در یک سازمان بپرسید که “بزرگترین ریسک شما چیست”، ممکن است 100 پاسخ مختلف از 100 نفر مختلف دریافت کنید. بدترین حالت نیز نداشتن پاسخ برای این سوال است. شاید اصلی­ترین دلیلش تعریف بیش از حد آزادانه این کلمه باشد. می­‌توان آن را به شیوه‌های مختلف در صنایع مختلف تعریف کرد. بنابراین، بیایید مفهموم آن را محدودتر کنیم. تمام مدیران می توانند این کار را با پرسش های ساده ای انجام دهند و به آرامی شروع به شناسایی بزرگترین تهدید­ها برای کسب‌و‌کار می‌کنند.

ریسک چیست؟

ریسک، عدم قطعیت، احتمال وقوع نتایج مختلف و یا تفاوت بین چیزی که انتظار می‌رود با چیزی که واقعا اتفاق می­افتد، است. (می­‌تواند مثبت و یا منفی باشد)

چه چیزی در معرض ریسک است؟

ما می‌توانیم ریسک را در دسته‌بندی‌های متفاوتی قرار دهیم و متناسب با صنعت مورد نظر بزرگترین ریسک‌ها از یکی از این دسته بندی­ ها نشأت می‌گیرد.

  • دارایی ها؛ منقول و غیر منقول
  • منابع انسانی؛ کارمندان، پیمانکاران، تامین کنندگان، و روابط دیگر کسب و کار
  • تعهدات؛ ریسک های مربوط به عدم شفافیت در موارد قراردادی و قوانین مدنی
  • درآمد خالص؛ این نرخی ست که به نوسانات سرمایه انسانی، بازار مالی، مقررات دولتی و مشتریان بستگی دارد.

12 روش برتر برای شناسایی ریسک‌های پروژه

در ادامه به 12 تکنیک و روش شناسایی ریسک‌های پروژه می‌پردازیم که می‌توانید با بهره‌گیری کامل آن‌ها ریسک‌ها را به خوبی شناسایی کنید!

1- طوفان فکری:

طوفان فکری بهترین تکنیک برای مسائل بدون ساختار است. اعضای گروه به صورت شفاهی ریسک­‌هایی را شناسایی می‌­کنند که فرصت ایجاد ایده برای دیگران را نیز فراهم می کنند.

برای رسیدن به نتیجه مطلوب، ضروری است شرکت‌کنندگانی را انتخاب کنید که با موضوعات مورد بحث آشنا هستند. یک یادداشت‌کننده هم باید برای ثبت ایده هایی که مورد بحث قرار می گیرند منصوب کنید.

در صورتی که تمایل دارید اطلاعات بیشتری در رابطه با این تکنیک پرکاربرد کسب نمایید، مقاله “طوفان فکری و 5 تکنیک موثر طوفان فکری” را بخوانید.

تکنیک‌های شناسایی ریسک‌های پروژه

2- نظرسنجی و پیمایش:

نظرسنجی یک تکنیک است که لیستی از سوالات برای ریسک در یک زمینه خاص طراحی شده است. محدودیت این روش این است که افراد به طور ذاتی تمایل به تکمیل نظرسنجی ها ندارند و ممکن است اطلاعات دقیق ارائه ندهند. اطلاعات حاصل از آن به دلیل وجود فرضیاتی در پاسخ ها و سوالات ممکن است دقیق نباشند.

3- مصاحبه:

مصاحبه‌ها یک راه موثر برای شناسایی ریسک‌های پروژه است. مصاحبه های گروهی می تواند در تشخیص منشا ریسک در یک پروژه کمک کند. فرآیند مصاحبه اساسا یک فرآیند پرسش است. این کار به وسیله یک تسهیل­­گر و سوالاتش جهت دهی می­شود.

4- گروه های کاری:

گروه های کاری راه بسیار خوبی برای تجزیه و تحلیل یک موضوع خاص برای شناسایی ریسک‌هایی هستند که ممکن است برای گروه شناسایی ریسک واضح و قابل تشخیص نباشند.

گروه کاری معمولا یک گروه جداگانه از افرادی است درون پروژه هستند که شناسایی ریسک را انجام می دهند.

5- دانش ضمنی:

مجموعه اطلاعاتی است که شخص به واسطه تجربیات خود به­دست آورده است.

6- دانش مستند:

دانش مستند مجموعه اطلاعات یا داده هایی است که در مورد یک موضوع خاص ثبت شده است. این یک منبع اطلاعاتی است که بینشی را در زمینه ریسک خاصی فراهم می­‌آورد. هنگام استفاده از هر گونه اطلاعات مبتنی بر دانش باید اطمینان داشته باشید که آن مرتبط و قابل استفاده برای موقعیت فعلی نیز می­باشد.

7- لیست ریسک:

معمولا فهرستی از ریسک­‌ها است که در سازمان‌­های مشابه و یا موقعیت های مشابه تهیه شده است. هنگام استفاده از این نوع از لیست­‌ها باید اطمینان حاصل کنید که آن مرتبط و قابل استفاده برای موقعیت فعلی نیز می­باشد.

8- سوالات محرک ریسک:

شامل فهرستی از شرایط یا حوادث در یک حوزه خاص می­شود که می تواند منجر به شناسایی ریسک شود. اینها شرایط یا حوزه هایی هستند که ریسک درون آن­ها شناسایی شده است. این سوالات ممکن است در بخش­هایی مانند عملکرد، هزینه، برنامه، برنامه نویسی و غیره گروه بندی شود.

9- درس آموخته‌­ها:

درس‌هایی که آموخته شده است، دانش تجربی است که به اطلاعات متصل شده و ممکن است مربوط به حوزه­‌های مختلف سازمان باشد.

این منبع اطلاعات ممکن است شما را در شناسایی ریسک‌های پروژه و سازمان خود راهنمایی کند. هنگام استفاده از این نوع اطلاعات باید اطمینان حاصل کنید که آن مرتبط و قابل استفاده برای موقعیت فعلی نیز می­باشد.

10- اطلاعات تاریخی برای شناسایی ریسک‌های پروژه:

این اطلاعات اساسا همانند دانش مستند است. تفاوت این است که اطلاعات تاریخی معمولا به عنوان واقعیت پذیرفته شده است.

11- قالب‌های مهندسی:

مجموعه ای از نمودارهای جریان برای جنبه های مختلف است. این الگوها مقدماتی هستند و به عنوان راهنمایی عمومی برای انجام ارزیابی فعالیت‌ها در نظر گرفته شده اند و برای شناسایی ریسک‌های پروژه به کار می‌روند.

12- نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل ریسک پذیری

انواع مختلفی از تحلیل ریسک گرا وجود دارد. دو تکنیک مانند تجزیه و تحلیل درخت خطا و تجزیه و تحلیل درخت وجود دارد. اینها روش­‌های از بالا به پایین هستند که تعیین می‌­کنند کدام وقایع، شرایط یا اشتباهات می‌تواند منجر به یک رویداد نامطلوب شود. این رویداد با توجه به توالی فعالیت‌ها و پیامدهای مرتبط می‌تواند منجر به ریسک برنامه شما شود.

جمع بندی شناسایی ریسک‌های پروژه

شناسایی ریسک‌های پروژه برای ساخت و کنترل کردن برنامه مدیریت ریسک، بسیار مهم و ضروری است. ریسک‌ها رویدادی احتمالی هستند که در صورت بروز، نتایجی متفاوت با نتیجه برنامه­ ریزی شده را به‌­وجود می‌­آورند. ما می‌­توانیم با استفاده از ابزارهای متعددی به شناسایی ریسک‌ها بپردازیم و با شناسایی زودهنگام ریسک‌های پروژه اقدامات لازم جهت جلوگیری از تبدیل تهدیدها به مشکلات و مسائل واقعی و اقدامات لازم برای تبدیل فرصت ها به موقعیت­ های پیشرفت را اتخاذ کنیم.

مدیریت ریسک چیست

هر پروژه در طول عمر خود (از ابتدای شروع کار تا انتهای آن و رسیدن به اهداف تعیین‌شده) با فرصت‌ها و ریسک‌هایی روبه‌رو می‌شود. ریسک‌ها همان عوامل خطرسازی هستند که می‌توانند در اجرای پروژه اختلال ایجاد کنند و باعث شکست آن شوند. برای جلوگیری از این خطرات احتمالی، مدیریت ریسک امری کاملا ضروری است. این مقاله را بخوانید تا ببینید مدیریت ریسک چیست و چرا از اهمیت زیادی برخوردار است.

مدیریت ریسک چیست؟

مدیریت ریسک به فرایند شناسایی، تحلیل و پاسخ به عوامل خطرساز گفته می‌شود که در طول عمر یک پروژه ممکن است رخ بدهند. اگر مدیریت ریسک به‌درستی انجام شود می‌تواند با کنترل وقایع آینده، از خطرات احتمالی پیش‌گیری کند.

برای روشن شدن این موضوع به مثال زیر توجه کنید:

فرض کنید برای انجام یک فعالیت در شبکه، به توسعه‌ی فناوری جدیدی نیاز است. مدیر پروژه یک برنامه‌ی زمان‌بندی شش‌ماهه برای آن تنظیم می‌کند، اما نظر کارکنان فنی این است که این کار حداقل به ۹ ماه زمان نیاز دارد. اگر مدیر پروژه فردی پیشگام باشد و به‌موقع دست‌به‌کار شود، تیم پروژه می‌تواند بلافاصله یک برنامه‌ی اضطراری تدوین کند. در این‌صورت پیش از موعد مقرر، مشکل زمان حل خواهد شد. در غیر این‌صورت تیم پروژه (که هیچ برنامه‌ی اضطراری‌ای تدوین نکرده است) نمی‌تواند کاری انجام بدهد. در حالی‌که بسیاری از کارها ناتمام مانده است، مهلت انجام پروژه به پایان می‌رسد و مدیر پروژه تازه به فکر مدیریت بحران می‌افتد. به این ترتیب وقت ارزشمند اعضای تیم به‌سادگی هدر می‌رود.

مدیریت صحیح ریسک نه‌تنها احتمال رخ دادن آن، بلکه دامنه‌ی تأثیرات آن را نیز کاهش خواهد داد.

چرا مدیریت ریسک انجام می‌شود؟

مدیریت ریسک ۴ هدف اصلی را دنبال می‌کند:

شناسایی ریسک‌های احتمالی؛
کاهش یا تعدیل ریسک‌ها؛
فراهم کردن اصول منطقی برای تصمیم‌گیری بهتر در رابطه با ریسک‌ها؛
برنامه‌ریزی.
ارزیابی و مدیریت ریسک‌ها بهترین راه مبارزه با حوادث ناگوار سر راه پروژه است. با ارزیابی برنامه برای مشکلات بالقوه و راهبردهایی برای رفع آنها، شانس موفقیت تیم بهبود خواهد یافت.

با مدیریت صحیح، ریسک‌های با اولویت بالاتر شناسایی می‌شوند و هزینه‌های احتمالی ناشی از آنها در طول اجرای پروژه مدیریت خواهند شد

مدیریت ریسک چگونه انجام می‌شود؟

برای چگونگی مدیریت ریسک، ابتدا باید تمام منابع مختلف ریسک را در نظر گرفت. این منابع بسیار زیادند و نمی‌توان به‌سادگی فهرست جامعی از آنها تهیه کرد. اما همین فهرست می‌تواند یک راهنمای ذهنی اولیه برای تیم پروژه باشد تا با مراجعه به آن بتوانند بخش عمده‌ای از خطرات ممکن بر سر راه پروژه را شناسایی کنند.

منابع مختلف ریسک شامل موارد زیر هستند:

بخشی که به مدیریت پروژه مربوط است

  • مدیر ارشد، فعالیت مربوطه را به‌عنوان یک پروژه به رسمیت نمی‌شناسد؛
  • پروژه‌های زیادی هم‌زمان در دست اقدام هستند؛
  • تعهدات برنامه چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ غیرممکن است؛
  • ورودی‌های عملی در مرحله‌ی برنامه‌ریزی وجود ندارد؛
  • هیچ‌کس مسئول کلی اجرای پروژه نیست؛
  • کنترل ضعیف تغییرات طراحی؛
  • کنترل ضعیف تغییرات مشتری؛
  • درک ضعیف از کار مدیر پروژه؛
  • انتصاب نادرست مدیر پروژه؛
  • عدم برنامه‌ریزی و کنترل یکپارچه‌ی پروژه؛
  • سازمان قادر به فراهم کردن منابع نیست؛
  • برنامه‌ریزی پروژه واقع‌گرایانه نیست؛
  • ناتوانی در رسیدگی به هزینه‌های پروژه؛
  • وجود تضاد در اولویت‌های پروژه؛
  • دفتر سازمان‌دهی ضعیف پروژه.

منابع خارجی

۱. منابع خارجی غیرقابل پیش‌بینی

  • الزامات قانونی پیش‌بینی نشده؛
  • بلایای طبیعی؛
  • خراب‌کاری، کارشکنی و اثرات جانبی پیش‌بینی نشده.

۲. منابع خارجی قابل پیش‌بینی

  • ریسک بازار یا ریسک عملیاتی؛
  • ریسک اجتماعی؛
  • ریسک محیطی؛
  • نوسانات نرخ ارز؛
  • رسانه‌ها.

۳. منابع خارجی فنی

  • تغییرات فناوری؛
  • ریسک‌های ناشی از چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ فرایند طراحی.

۴. منابع خارجی قانونی

  • تخلف در علائم تجاری و مجوزها؛
  • شکایت به دلیل نقض قرارداد؛
  • مشکلات کارگر یا محل کار؛
  • دعوی قضایی به دلیل قانون مسئولیت‌های مدنی؛
  • قانون‌گذاری.

فرایند تجزیه و تحلیل ریسک

فرایند تجزیه و تحلیل ریسک اساسا به فرایند حل مشکل گفته می‌شود. ابزار کیفیت و ارزیابی برای تعیین و اولویت‌بندی ریسک‌ها، به منظور ارزشیابی و حل‌‌و‌فصل آنها به‌کار می‌روند.

فرایند تجزیه و تحلیل ریسک به شرح زیر است:

شناسایی ریسک

  • در این مرحله با بررسی فهرستی از منابع خطر احتمالی و همچنین تجربیات تیم پروژه و دانش آنها، همه‌ی خطرات بالقوه شناسایی می‌شوند؛
  • با استفاده از یک ابزار سنجش، این خطرات باید طبقه‌بندی و اولویت‌بندی شوند. تعداد ریسک‌ها معمولا از ظرفیت زمانی تیم پروژه برای تجزیه و تحلیل آنها و طراحی برنامه‌ی اضطراری تجاوز می‌کند. روند اولویت‌بندی به آنها کمک می‌کند تا خطراتی که هم تأثیر بیشتری دارند و هم احتمال وقوع آنها زیاد است، مدیریت شوند.

ارزیابی ریسک

  • راه‌حل سنتی برای مشکلات این‌گونه است که از شناسایی مشکل به سوی حل آن حرکت می‌کند. با این حال قبل از تلاش برای اینکه تشخیص داده شود مدیریت ریسک‌ها چگونه بهتر انجام می‌شود باید ابتدا علل ریشه‌ای ریسک‌های تعیین‌شده شناسایی شوند. در این راستا ممکن است پرسش‌های زیر برای تیم پروژه مطرح شود:
  • علل این ریسک‌ها چه مواردی هستند؟
  • این ریسک‌ها چگونه می‌توانند بر پروژه تأثیر بگذارند؟

پاسخگویی به ریسک

  • حالا چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ تیم آماده‌ی شروع روندِ بررسیِ راه‌حل‌های ممکن برای مدیریت ریسک یا پیش‌گیری از وقوع احتمالی آن است. تیم پروژه ممکن است پرسش‌های زیر را مطرح کند:
  • برای کاهش احتمال وقوع این ریسک‌ها چه کارهایی می‌توان انجام داد؟
  • در صورت وقوع ریسک چگونه می‌توان آن را مدیریت کرد؟

تدوین یک برنامه‌ی اضطراری یا اقدامات پیش‌گیرانه برای ریسک:

  • تیم پروژه ایده‌هایی را که برای کاهش یا از بین بردن احتمال وقوع ریسک تعیین شده بودند، به وظایف تبدیل خواهد کرد.
  • وظایفی که برای مدیریت ریسک تعیین شده‌اند، به برنامه‌های اضطراری کوتاه‌مدت تبدیل می‌شوند که می‌توانند کنار گذاشته شوند. هنگامی که ریسک رخ داد، این برنامه‌ها روی کار می‌آیند و به‌سرعت اجرا می‌شوند. در صورت اجرای به‌موقع این برنامه‌ها نیازی به مدیریتِ بحرانِ ریسک نخواهد بود.

مفاهیم پایه ای مدیریت ریسک پروژه

بسیاری از پروژه‌ها که فرض می‌شود تحت کنترل هستند، با ریسک به عنوان رخدادی شناخته‌نشده روبرو گردیده و کوشش می‌کنند آن را کنترل کنند. اکثر پروژه‌ها چنین رخدادهایی را به خوبی از سر رد می‌کنند ولی با یک تلاش جامع مدیریت ریسک ، رویدادهای ریسک قبل از وقوع، شناسایی و کنترل می‌گردند و یا برنامه‌ای تهیه می‌شود که در زمان وقوع این رویدادها با آنها مقابله کند.

با درنظر گرفتن این مفاهیم پایه‌ای، امکان مقابله با ریسک به وجود می‌آید . لذا ابتدا باید نسبت به شناسایی ریسک‌های محتمل پروژه اقدام کرد. این کار با دسته‌بندی ساختار کارها و با پرسش چند سوال از خود و یا اعضای گروه پروژه ، امکان‌پذیر است. مثلا : درموقع نیاز به منبع یا منابعی که در دسترس نیستند چه اتفاقی خواهد افتاد ؟ اگر کنترلی در مورد مولفه‌ای که بر پروژه اثرگذار است نداشته باشیم چه اتفاقی می‌افتد ؟ بدترین سناریو چیست ؟ چه چیزی باعث آن می‌گردد ؟ چه قدر وقوع این اتفاق محتمل است ؟ عواقب آن چیست ؟

ممکن است سوالهای دیگری نیز به ذهن شما خطور کند که البته این سوالها سرآغاز خوبی است که شما را در مسیر درست هدایت کند . هرچیزی که به مغز شما خطور می‌کند فهرست کنید ، سپس در مرحله بعد تعیین کنید که آیا نیاز به مقابله و پیشگیری ریسک است و یا بایستی تا زمان وقوع آن صبر کرد . اگر ریسک‌ها را مشخص کنید و تصمیم بگیرید که هیچ عملی نباید انجام گیرد باز بهتر از آن است که آنها را شناسایی نکرده باشید . پس از این مرحله تمام ریسک‌های شناسایی شده را کمی کنید ؛ ابتدا ریسک‌ها را دسته‌بندی و سپس احتمال وقوع هر ریسک را تعیین کنید . برای تخصیص مقادیر احتمالی به ریسک‌ها از مقادیر پیشنهادی زیر می‌توانید استفاده کنید

قریب الوقوع بزرگتر از ۸۵?
بالا = ۸۵?
محتـــــمل = ۶۰?
متوسط = ۵۰?
ممــــــکن = ۴۰?
پایین = ۱۵?
غیرمحتـمل = ۱۵?

اکنون احتمال وقوع هر ریسک قابل محاسبه‌است . راه دیگر ، نسبت دادن درصد وزنی به هریک از ریسک‌هاست . مشکل اصلی این روش آن است که همواره داده‌های تجربی به اندازه کافی در دسترس نیستند تا این کار به دقت انجام گیرد . در این روش معمولا افراد باتجربه‌ای مبادرت به این کار می‌کنند که تجارب جامعی از انواع رویدادها در پروژه‌های مختلف کسب کرده‌اند ؛ چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ مجموع درصدهای تخصیصی به رویدادها بایستی صد باشد .

در مرحله بعد به هر ریسک ، یک مقدار نسبت دهید . این مقدار می‌تواند در صورت نیاز برحسب هزینه و یا زمان باشد ؛ به عنوان مثال اگر هدف تعیین زمان اتمام پروژه‌است ، هر ایده‌ای در مورد مدت زمان فعالیتها می‌تواند یک سناریوی ریسک محسوب شود.

در این مرحله می‌توان مقدار حقیقی ریسک را با محاسبه حاصلضرب مقادیر تخصیص داده شده به ریسک و احتمال وقوع آن به دست آورد و با توجه به نتایج حاصل می‌توان نسبت به انجام عملی یا به تعویق انداختن آن تصمیم‌گیری نمود . بعد از انجام مراحل مدیریت ریسک ، می‌توانید فرایندهای نگهداری مجموعه ریسک را آغاز کنید . برای این کار بازنگری دوره‌ای ریسک را آغاز کنید که مبتنی بر پیچیدگی و مدت پروژه و وقوع تغییرات پروژه‌است .

آغاز اجرای این کار ممکن است بیهوده و هزینه‌زا به نظر آید اما چنانچه یکبار این کار را انجام دهید و ریسک‌ها را شناسایی و به صورت کمی آنها را کنترل کنید در آن صورت به ارزش مدیریت ریسک پی خواهید برد . بنابراین در مرحله نخست اقدام به شناسایی ریسک‌های پروژه در بالاترین سطح WBS کنید و از اینکه راه به سطوح پایینتر می‌یابید نگران نباشید . بعد از چند بار انجام این کار ، مساله خیلی واضح‌تر خواهد شد .
ما در دنیای مخاطرات ریسک زندگی می‌کنیم . باید ریسک‌ها را تحلیل کنیم ؛ اگر با آنها برخورد داریم باید آنها را شناسایی و در مجموع تمام ریسک‌ها و عواید آنها را باید ارزیابی کنیم . منافع حاصل از مدیریت ریسک ممکن است تا غلبه پروژه بر آن ملموس نباشد اما به خاطر داشته باشید که کسی که از برنامه‌ریزی اجتناب کند به طور حتم برنامه شکست پروژه خود را طرح‌ریزی نموده‌است !

6 مرحله مدیریت ریسک چیست؟


یکی از الزاماتی که در استاندراد ایزو 9001 و استانداردهایی دیگری که بعد از 9001 در سال 2015 بروز شدند، مدیریت ریسک فرآیندها است. سازمان جهانی استاندارد ایزو از سال 2015 به بعد در استانداردهایی که ارائه کرد، اقدام پیشگیرانه را حذف کرد و موضوع همه جانبه تری با عنوان مدیریت ریسک را به استانداردها اضافه کرد تا علاوه بر اقدام پیشگیرانه مسائل دیگری هم در سازمان ها دیده شود.

تا قبل از این موضوع سازمان ها اقدام های اندکی را به عنوان اقدام پیشگیرانه تعریف می کردند، اما اکنون در ورژن جدید این استانداردها باید ریسک تمام فرآیندها را شناسایی کنند و این عملاً یک اقدام پیشگیرانه برای تمام اتفاق هایی است که ممکن است برای هر فرآیند رخ بدهد و این می تواند برای یک سازمان عالی باشد، چرا که خود را برای هر اتفاقی از قبل آماده کرده است.

در این مطلب تصمیم داریم درخصوص گام ها اجرایی مدیریت ریسک صحبت کنیم:

گام اول: تعریف هدف

اولین گام مدیریت ریسک را تعیین هدف می دانند، یعنی اینکه سازمانی که قصد اجرای مدیریت ریسک را دارد، باید تصمیم بگیرید و هدف گذاری کند که ریسک کدام بخش و کدام فرآیند سازمان را می خواهد شناسایی کند. برخی شرکت ها ریسک را برای حفظ بقا اندازه گیری می کنند و برخی برای موضوع درآمد و یا مشتری مداری.

اما الزام استاندارد ایزو 9001:2015 این است که مدیریت ریسک برای تمام فرآیندهای سازمان بایستی شناسایی و اندازه گیری شود. پس با توجه به این موضوع باید فرآیندهای سازمان بصورت کامل و دقیق شناسایی و لیست شود.

گام دوم: شناسایی ریسک ها

پس از اینکه فرآیندها مشخص شد، باید ریسک های هر فرآیند هم شناسایی شود. در این مرحله می توان با برگزاری جلسات طوفان فکری و همفکری گروهی ریسک های هر فرآیند را شناسایی کرد. در شناسایی ریسک ها باید به دنبال این باشیم که اگر فلان اتفاق افتاد، آنگاه چه پیامدهایی برای ما بوجود می آید. (توصیه می شود از دو کلمه اگر . آنگاه استفاده شود تا ریسک ها بهتر شناخته شوند.) به عنوان مثال اگر در تولید مشکلی بوجود بیاید، پیامد آن تحویل با تاخیر محصول برای مشتری است و پیامد نهایی نارضایتی مشتری و احتمالاً پرداخت جریمه تاخیر است.

برای تمام فرآیند بایستی همه ریسک ها و پیامدهای آن ها را محاسبه کنیم.

این نکته را هم باید مد نظر قرار داد که فرآیند شناسایی ریسک یک اقدام یک روزه نیست، بلکه با توجه به ماهیت فرآیندها و چرخه عمر یک پروژه، ممکن است ریسک های جدید بوجود بیاید یا ریسک هایی که قبلاً شناسایی نشده بود، شناسایی شود. لذا لازم است فرایند شناسایی ریسک همواره فعال باشد.

مدیریت ریسک


گام سوم: ارزیابی ریسک ها

پس از شناسایی ریسک ها ما با تعداد زیادی از ریسک ها روبرو هستیم و مسلماً برنامه ریزی و کنترل همه این ریسک ها نمی تواند بصورت یکجا انجام شود، لذا باید این ریسک ها اولویت بندی شوند. سازمان ها باید با استفاده از روش های مختلف مانند روش FMEA ریسک ها را ارزیابی کرده و آن ها را اولویت دهی کنند.

به عنوان مثال می توان به هر ریسک یک عدد شدت ریسک و یک عدد احتمال وقوع ریسک اختصاص داد و با ضرب این دو عدد، میزان عددی هر ریسک را شناسایی کرد و با همین روش ریسک ها را اولویت بندی نمود. (این موضوع در دوره مجازی چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ ایزو 9001 بصورت کامل و به همراه مثال توضیح داده شده است.)

مدیریت و ارزیابی ریسک


گام چهارم: مدیریت و کنترل ریسک ها

بعد از اولویت بندی ریسک ها و شناسایی مهم ترین ریسک ها و آن هایی که نیاز به اقدام فوری دارند، باید برنامه کنترل و مدیریت ریسک را تهیه کرد. اینکه با هر ریسک چگونه باید رفتار کرد.

معمولاً روش های زیر را برای کنترل و مدیریت ریسک توصیه می کنند:


حذف ریسک:

در این روش از سازمان ها خواسته می شود که ریسک خود را حذف کنند. به عنوان مثال وقتی در فرآیند تولید خطری وجود دارد که می تواند به پرسنل من آسیب بزند، اگر بتوانم با بازمهندسی دستگاه، بگونه آن را بروز کنم که میزان بروز خطر صفر شود، توانسته ام ریسک را حذف کنم.

یا سازمانی که می خواهد وارد یک قرارداد پر ریسک شود و پس از بررسی متوجه می شود که کوچکترین اشتباه در این پروژه ریسک سنگینی دارد و در مقابل پروژه عواید مالی قابل توجهی هم ندارد، تصمیم می گیرد اصلاً وارد این پروژه و وارد این ریسک نشود. در این مواقع اصطلاحاً گفته می شود از ریسک اجتناب شده است.

کنترل ریسک یا کاهش احتمال وقوع:

اگر بتوانم اقدامی تعریف کنم که احتمال وقوع ریسک کم شود و یا پیامدهای بروز ریسک پایین بیاید توانسته ام ریسک ها کنترل کنم. به عنوان مثال در مذاکره با مشتری سعی می کنم جریمه تاخیر ارسال محصول را به عدد ناچیزی کاهش دهم یا برای دستگاهی که احتمال برق گرفتگی برای پرسنل سازمان با برق ولتاژ بالا را دارد، اقدامی تعریف می کنم که ولتاژ برق ناحیه خطر کم شود تا در صورت بروز خطر، پرسنل آسیبی نبینند.

به اشتراک گذاری ریسک:

وقتی سازمانی از بیمه آتش سوزی یا بیمه بار استفاده می کند، عملاً ریسک خودش را با شرکت بیمه ای به اشتراک گذاشته است و در صورت بروز اتفاق، شرکت بیمه می تواند پاسخ گو و کمک کننده شرکت باشد.

در دوره مجازی ایزو 9001:2015 این مباحث بصورت کاملتر توضیح داده شده است.(توضیحات دوره را مشاهده نمایید.)

مدیریت ریسک


گام پنجم: اجرای فعالیت های تعریف شده

پس از شناسایی ریسک ها، ارزیابی آن ها و تدوین برنامه هایی برای کنترل و مدیریت ریسک، سازمان باید به سراغ اجرای فعالیت ها برود تا بتواند ریسک ها را مدیریت کند. شاید بتوان گفت قسمت مهم مدیریت ریسک اینجاست، چرا که تا زمانی که فعالیت ها انجام نشوند، عملاً هیچ کاری صورت نگرفته است.

گام ششم: ارزیابی

لازم است مدیران و کارشناسان شرکت پس از اجرا فعالیت ها، ارزیابی مجددی داشته باشند تا علاوه بر کنترل روش ها و کارآمدی آن ها، مطمئن شوند که عدد ریسک (در مثال این مطلب، حاصلضرب عدد شدت و عدد چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ وقوع) پایین آمده باشد.

نتیجه گیری:

فرآیند مدیریت ریسک قرار است به سازمان ها کمک کند تا سازمان ها از قبل برای هر حادثه و اتفاقی آماده باشند و با اقدام های کنترلی از بروز هر اتفاقی جلوگیری نمایند. زمانی که اتفاق و رخدادی برای سازمان ها پیش می آید که سازمان آمادگی کافی ندارد، معمولاً تنش ها و استرس های فراوانی به مدیران و کارکنان سازمان وارد می شود. پس با مدیریت ریسک می توان در وهله اول از بروز رخدادها جلوگیری کنیم و در وهله دوم در صورتی که اتفاقی رخ داد، سازمان آمادگی کامل دارد.

مطلب فوق برگرفته از کتاب مدیر نوشته دکتر آقایی است.

مدیریت ریسک در کسب و کار

مدیریت ریسک در کسب و کار

مدیریت ریسک به معنای شناسایی، ارزیابی و اولویت‌بندی خطرات و به دنبال آن استفاده از منابع یکپارچه و اقتصادی برای به حداقل رساندن خطرات، نظارت و کنترل تأثیر حوادث ناگوار و یا به حداکثر رساندن تحقق فرصت‌ها است.

خطرات و ریسک‌ها می‌توانند از منابع مختلفی از جمله عدم ثبات در بازارهای مالی، تهدیدات ناشی از عدم موفقیت پروژه، تعهدات قانونی، تصادفات، بلایای طبیعی و حملات عمدی از سوی یک دشمن نشئت گیرند.

انواع ریسک

ریسک سیستماتیک و غیر سیستماتیک

ریسک سیستماتیک ریسک هایی هستند که کلیه اوراق بهادار را تحت تاثیر قرار می دهند که از جمله مهمترین آن‌ها عبارت است از: ریسک نرخ بهره، ریسک تورم، ریسک نرخ ارز، ریسک سیاسی و ریسک‌بازار.

ریسک های غیر سیستماتیک ریسک هایی هستند که بر یک یا چند نوع اوراق بهادار اثرگذار می‌باشند؛ که مهمترین آن‌ها عبارت است از: ریسک‌های اعتباری، ریسک‌های تجاری، ریسک‌های مالی، ریسک‌های نقدینگی و ریسک‌های عملیاتی.

ریسک‌های بازار

ریسک‌های بازار ناشی از حرکات یا نوسانات غیرمنتظره در قیمت‌ها یا نرخ‌های بازار می‌باشند. به طور مثال سقوط ارزش سهام یک بانک، می‌توانند منجر به تغییر قیمت‌‌ها و یا نرخ‌های بازار شوند و ریسک‌های بازار را تقویت نمایند.

ریسک‌های اعتباری

ریسک‌های اعتباری، ضررهای محتملی هستند که در اثر یک رخداد اعتباری اتفاق افتاده باشند؛ که رخداد اعتباری نیز زمانی که توانایی طرف قرارداد در انجام تعهداتش تغییر کند، اتفاق می‌افتد. علاوه بر این، ریسک‌اعتباری شامل ریسک‌دولت‌ها زمانی که روی نرخ‌های برابری ارز اعمال نظر می‌کنند نیز می‌گردد.

ریسک‌های نقدینگی

  • ریسک نقدینگی دارایی
    زمانی که معامله با قیمت رایج بازار قابل انجام نباشد، ظاهر شده و بین طبقات دارایی‌های مختلف در زمان‌های متفاوت، نسبت به شرایط بازار می‌تواند تغییر کند.
  • ریسک‌نقدینگی تامین مالی
    به ناتوانایی پرداخت تعهدات برمی‌گردد، که می‌تواند به نقد کردن سریع و تبدیل ضرر روی کاغذ به ضرر واقعی، منجر شود.

ریسک عملیاتی

ناشی از اشتباهات و خطاهای فنی حین عملیات کسب و کار است. اشتباهات مدیریتی، فقدان تجربه و دانش کافی از حوزه کسب و کار، نقص در اطلاعات، مشکل در پردازش داده‌ها و معاملات و غیره، همگی می‌توانند سرمنشا ریسک‌های عملیاتی تلقی شوند.

راهبردهای مدیریت ریسک

ارزیابی موقعیت

معیارهایی که برای ارزیابی ریسک مورد استفاده قرار می‌گیرند باید تعیین شوند و ساختار آنالیز آن‌ها نیز باید به دقت تعریف شود.

شناسایی ریسک

شرکت باید خطرات بالقوه‌ای را که ممکن است بر روند فعالیت شرکت یا پروژه تأثیر منفی بگذارند را شناسایی و تعریف کند.

تجزیه و تحلیل ریسک

پس از شناسایی نوع ریسک، باید احتمال وقوع آن و همچنین پیامدهای آن را تعیین کند. هدف از تحلیل ریسک‌ها، درک بیشتر نمونه‌های آن‌ها و چگونگی تأثیر آن‌ها بر پروژه‌ها و اهداف شرکت است.

ارزیابی ریسک

پس از تعیین احتمال کلی و ارزیابی ریسک‌ها و خطرات شرکت باید دریابد که ریسک‌ها و خطرات شناسایی و ارزیابی شده تا چه اندازه می‌توانند برای کسب و کار، خطرناک و مخرب باشند.

کاهش ریسک

دراین مرحله ضرر و زیان‌های پرخطرترین ریسک‌هایی را شناسایی کرده و تا حد امکان کاهش دهید و برای انجام این کار از برنامه‌ها و کنترل‌های استانداردهای کاهش ریسک استفاده کنید.

مشورت و برقراری ارتباط

سهامداران داخلی و خارجی یک شرکت باید در تمام مراحل ارزیابی و فرآیند مدیریت ریسک، در جریان کار قرار گیرند و در هنگام تصمیم‌گیری نیز با آنان مشورت شود.

مزایای مدیریت ریسک

  • شناسایی آسان تر قطب های خطرساز
  • به حداقل رساندن وقوع مشکلات غافل گیر کننده
  • داده های باکیفیت و بهتر
  • ارتباطات بهتر
  • بودجه بندی بهتر
  • تضمین موفقیت
  • تضمین موفقیت
  • تمرکز بهتر

فرق مدیرت ریسک با مدیریت بحران

مدیریت ریسک به معنای چگونه ریسک‌ها را ارزیابی و مدیریت کنیم؟ مدیریت و پیشگیری قبل از وقوع حادثه است اما مدیریت بحران یعنی مدیریت وضعیت بحرانی پس از وقوع یک حادثهٔ ناگهانی. مدیریت ریسک پیش از وقوع هر حادثه‌ای، احتمالات مختلف را در نظر می‌گیرد تا در صورت بروز حادثه، آسیب‌های احتمالی را به حداقل برساند. اما مدیریت بحران به رفع مشکلات پس از وقوع حادثه می‌پردازد.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا